In de kern gaat het kasteel Vilain XIIII van Leut terug tot in de 13e-14e eeuw. Na meerdere bouwcampagnes en wisselingen van eigenaar door de eeuwen heen broedt Toerisme Vlaanderen, dat het eind 2021 aankocht, op een herbestemming. Bezoekers en lokale bewoners mochten hun stem laten horen in een publieksenquête.
© Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0 / Paul Hermans
Het kasteel kreeg zijn huidige classicistische aanzicht in de 18e eeuw. Burggraaf, vurig Belgisch patriot en 50 jaar lang burgemeester van Leut, Charles-Ghislain Vilain XIIII (1803-1878), bekleedde verschillende hoge ambten, zoals volksvertegenwoordiger, diplomaat en minister van Buitenlandse Zaken. De laatste van zijn zeven dochters liet het kasteel met de bijbehorende gronden na aan de maatschappij Limburgse Mijn, die er het ziekenhuis Stichting Vilain XIIII in onderbracht.
Het publiek verkiest duidelijk een rustige boven een dynamische invulling, waarbij de klemtoon ligt op natuurbeleving, eten en drinken en kunst en cultuur. Op basis van de enquête stelden experts daarna zes thematische groepen op, namelijk de drie vorige uitgebreid met sport en spel, accommodatie en tot slot ondernemen en handel. Daaraan koppelden ze heel wat concrete toekomstexperimenten. Komen er een hub om Limburgse streekproducten en vakmanschap te promoten, een eco-camping of andere logiesvormen, een natuurlijk avonturenparcours voor gezinnen met kinderen … met de geschiedenis van de familie Vilain XIIII als rode draad door alles heen? Het definitieve masterplan wordt in het najaar verwacht.
