De 48 oude Brusselse ambachten op het Kleine Zavelplantsoen
Klein maar fijn, zo kan je het park van de Kleine Zavel tussen de gotische Onze-Lieve-Vrouw ter Zegekerk en het statige Egmontpaleis in Brussel wel noemen. Met zijn monumentale fontein, standbeelden, bomen, heesters, bloemen, kronkelpaden, grasperken en zitbanken nodigt het uit tot verpozing. Maar loopt u vooraf ’s helemaal om het plantsoen heen terwijl u de blik naar boven richt, naar de 48 beelden van de oude Brusselse ambachten.
Mooi weer nodigt uit tot kuieren, bijvoorbeeld naar het park van de Kleine Zavel. Die groene parel met beeldhouwwerk hartje Brussel ligt te wachten om te worden (her)ontdekt. Een kunstzinnig meesterwerk met middeleeuwse en renaissancetrekjes van eind 19e eeuw, officieel geopend in 1890. Het was de toenmalige burgemeester van Brussel, Karel Buls, die architect Hendrik Beyaert in de arm nam, een van de belangrijkste vertegenwoordigers van het eclecticisme in België. Daarbij worden kenmerken van verschillende stijlen of stromingen in de kunstgeschiedenis en architectuur gecombineerd. Het sierlijke smeedijzeren hek, ontworpen door Paul Hankar en Paul Jaspar, trekt de aandacht, maar het zijn vooral de 48 bronzen beeldjes boven op de hardstenen gotische sokkels rondom die het park uniek maken.
De beelden stellen de oude Brusselse ambachten voor. De meest befaamde beeldhouwers uit die tijd wisten ze dynamisch, gedetailleerd en trefzeker te typeren, naar voorkomen, klederdracht en attributen van hun ambacht. In de middeleeuwen deinsden beeldhouwers er niet voor terug voor een kathedraal beelden te maken met de gelaatstrekken van eigentijdse notabelen. Godfried Van den Kerckhove zette die traditie voort. Hij gaf de Vier Gekroonden, het standbeeld in de linkerhoek aan de hoofdingang, het gezicht van Hendrik Beyaert. Het personage krijgt een passer in de rechterhand, een uitgerold architectenplan in de andere en aan zijn voeten een stuk beeldhouwwerk, metselaars- en leidekkersgereedschap. Daarmee zijn vier bouwgilden in dat ene werk verenigd: metselaars, steenhouwers, beeldhouwers en leidekkers. Elk beeldje verdient een grondiger inspectie. Sommige ambachten zijn voor 21-eeuwse ogen een leuke revelatie. Neem nu die barbier-chirurgijn, met een pot in de hand en zijn voet op een instrumententas; de handelaar in zoutwatervis met een vis en een vaatje terwijl zijn collega-handelaar in zoetwatervis een vis en een net vasthoudt en een fuik het plaatje compleet maakt; of de haakbusschutter afgebeeld met zijn wapen en een aambeeld; of de vettewariër, met een dode gans en een flesje.
We pikten er slechts enkele uit, maar denk eraan: elk beeldje is een meesterstuk dat een oponthoud verdient. Gaat u het zelf maar ontdekken! Nog 42 te gaan. En in een latere FOB laten we misschien de standbeelden van de 16e-eeuwse prominenten rond het waterbekken in het plantsoen de revue passeren.